اجرای حکم مدنی چگونه آغاز می‌شود؟
صدور رأی و اجرای آن دو مرحله متفاوت‌اند. برای شروع اجرای حکم باید شرایط قانونی اجرا فراهم باشد و تشریفات مقرر رعایت شود. نوع حکم و قوانین خاص می‌توانند مسیر اجرا را تغییر دهند.
چه زمانی حکم قابلیت اجرا دارد؟
ماده ۱ قانون اجرای احکام مدنی مقرر می‌کند که حکم دادگاه اصولاً زمانی اجرا می‌شود که قطعی شده باشد یا قرار اجرای موقت در مواردی که قانون تعیین کرده صادر شده باشد. بنابراین صرف صدور هر رأیی به معنای امکان اجرای فوری آن نیست.
درخواست اجرا و ابلاغ
بر اساس ماده ۲، اجرای حکم پس از ابلاغ به محکوم‌علیه یا نماینده قانونی او و درخواست کتبی محکوم‌له یا نماینده قانونی وی انجام می‌شود. ماده ۴ نیز اصل را بر اجرای حکم از طریق صدور اجراییه قرار داده، مگر آنکه قانون ترتیب دیگری مقرر کرده باشد.
مراحل کلی
- بررسی کنید رأی قطعی شده یا قانوناً قابلیت اجرای موقت دارد.
- مفاد حکم و موضوع محکوم‌به را دقیق بخوانید.
- درخواست صدور اجراییه را از مسیر مرجع صادرکننده رأی پیگیری کنید.
- ابلاغ اجراییه و مهلت‌های قانونی مربوط را بررسی کنید.
- اقدامات اجرایی را از واحد اجرای احکام و مطابق مفاد اجراییه پیگیری کنید.
اگر در اجرای حکم اشکال پیش بیاید
ماده ۲۵ قانون اجرای احکام مدنی رسیدگی به اشکالاتی را که در جریان اجرای حکم پیش می‌آید، در صلاحیت دادگاهی می‌داند که حکم تحت نظر آن اجرا می‌شود. تشخیص مرجع صالح و نوع درخواست به ماهیت اشکال بستگی دارد.
توقف یا تأخیر اجرای حکم
ماده ۲۴ اصل را بر ادامه عملیات اجرایی پس از شروع قرار داده و توقف یا تأخیر را به موارد و دستورات قانونی محدود می‌کند. صرف ثبت یک درخواست یا اعتراض، همیشه به‌خودی‌خود موجب توقف عملیات اجرایی نیست؛ اثر هر اعتراض باید از قانون مربوط استخراج شود.